Rouwen in feestmaand december

Een onmogelijke combinatie; rouwen, afscheidnemen en ondertussen allerlei feestgedruis om je heen. Waar is plek voor degenen die verdriet met zich mee dragen? Hoe kun je rekening houden met je eigen draagkracht? Wat kun jij doen voor degene in jouw omgeving die verdriet heeft? Hoe kunnen we zorgen voor elkaar? Hierbij een paar tips om rouw en rouwen ruimte te geven tijdens de feestdagen.

Onze feestdagen kenmerken zich veelal door allerlei verplichtingen en familietradities die zich al jaren herhalen. Dit kan voor iemand die afscheid aan het nemen is, en zijn/ haar leven opnieuw aan het definiëren is confronterend en heftig zijn. Juist met deze ‘gezellige’ dagen voor de deur kan gemis nog groter aanvoelen. Wat kun je doen, wat kunnen we doen? Hieronder volgen 6 tips en een aparte alinea voor alleenstaande ouders.

Tip 1 – dag voor dag

Bekijk per dag wat je prettig vindt. Verplicht jezelf tot niets. Licht mensen die je op dat moment het liefst bij je hebt in over hoe je je voelt en wat je wenst te doen. Zijn jullie altijd thuis met de kerst? Dan vind je het misschien nu fijn om er op uit te gaan. Maak jij altijd een buffet van enkele desserts en zie je dat nu niet zitten? Dan doe je het niet en schuif je eens gewoon aan. Voor degenen die om iemand heen staan: ga met diegene in gesprek, doe geen aannames en probeer iemand liefdevol te betrekken, maar respecteer de wensen en gesteldheid van de ander. Het kan dus ook zijn dat diegene toezegt te komen en daar toch van af ziet. Ga dan niet aandringen, informeer liefdevol of diegene dat zeker weet en of hij/ zij het fijn vindt later die dag nog even contact te hebben.

Tip 2 – het kopen van cadeautjes

Zie je er tegenop om kerstinkopen te doen? Vraag dan of iemand je kan helpen. De mensen om je heen willen je vaak heel graag helpen, maar weten niet hoe. Dit is een concrete (hulp)vraag waar je vrienden en familie iets mee kan. Zie je de kerstinkopen helemaal niet zitten? Kijk of je de moed kunt verzamelen iets online te bestellen of geef anders eerlijk aan dat je deze kerst niet actief deelneemt, maar “passief” meeleeft. Voor degenen die om iemand die rouwt heen staan: informeer naar de wensen en gedachten van de ander. Kun je meehelpen? Is er een moment dat je samen online kunt shoppen? Of help de ander door voor het inkopen doen vast online wat voorwerk te verrichten, zodat de ander gespaard blijft van uren in winkels hangen.

Tip 3 – de voorbereidingen op de feestdagen

Waar kerst voor veel mensen bestaat uit diverse logische handelingen, kan het zijn dat dat voor iemand die in de rouw is helemaal wegvalt. Je kunt dan ook de ander uitnodigingen voor voorbereidingen bij jou thuis. Breng hem of haar wat van wat je gemaakt hebt, bied aan om samen naar een kerstbijeenkomst te gaan of te dineren. Dring alleen niets op. Het kan zo zijn dat de ander er gewoon niet aan toe is. Respecteer dat dan en bied aan zo nu en dan even kort contact te hebben (en houd je dan ook aan die belofte).

Tip 4 – wees niet bang om te delen

Voor degene die verdriet draagt, is het belangrijk om te delen. De mensen om jou heen kunnen helaas niet ruiken waar je behoefte aan hebt, wat je prettig vindt. Zij kunnen enkel gissen en jou liefdevol bijstaan. Verstop je verdriet dan ook niet! Verdriet een plek geven doe je alleen, maar de mensen om jou heen kunnen je wel bijstaan, troost bieden en bemoediging geven. Als dat betekent dat je even huilen moet aan het kerstdiner/ tijdens de kerstdienst/ bij het bekijken van de kerststal van een (klein)kind, dan is dat zo. Geef aan dat je zoveel gemis voelt en je zult de warmte van de liefde die om jou heen is kunnen opnemen.

Tip 5 – alles met mate

Verlies jezelf niet in overdaad… Cadeaus kopen, geld uitgeven, veel drinken of eten zorgt er helaas niet voor dat het gemis wordt opgevuld. Sterker nog; het gapende gat van verdriet wordt na die korte afleiding alleen maar duidelijker en beter voelbaar. Vraag als je gaat winkelen iemand mee, drink niet alleen, en leid jezelf af door buiten een rondje te lopen, iemand te bellen, een douche te nemen, kaarsen aan te steken, de kast op te ruimen, een cake te bakken enz. Voor degenen die om iemand heen staan: wees zorgzaam voor de ander zonder overbeschermend op te treden. Bied aan om mee te gaan, ga langs, ook als de feestdagen voorbij zijn. Bij iemand die zich ‘groot houdt’ tijdens de feestdagen of de feestdagen redelijk doorstaat, kan het gemis zomaar extra aankomen als de feestdagen voorbij zijn.

Tip 6 – wees vooral lief voor jezelf

Wees lief voor jezelf. Voorkom dat je gaat zitten in schuldgevoel of spijt. De persoon van wie je zoveel houdt, is er niet meer. Wat had je nog tegen hem/ haar willen zeggen? Wat wil je hem/ haar meegeven? Wat had je nog nodig van die persoon? Zorg er voor dat degenen die nu nog om je heen staan, weten hoe belangrijk ze voor je zijn. Deel hetgeen (of stukjes van) je niet hebt kunnen delen met degene van wie je afscheid hebt moeten nemen, met je vrienden en familie. Het zal troost bieden. Misschien past er wel een heel nieuw ritueel bij wat je zelf bedenkt en naar eigen behoefte kunt uitvoeren? Geef jezelf ruimte en onderhoudt vooral jezelf. *

Alleenstaande ouders

Bovenstaande tips geldt ook voor alleenstaande ouders met kinderen of gezinnen die niet meer compleet zijn door het overlijden van een kind. Iedereen heeft zijn/ haar eigen rouwruimte nodig, maar dat wil niet zeggen dat er in die eigen ruimte geen behoefte is aan contact. Juist! Jullie gezin heeft hetzelfde doorgemaakt; om de verbinding die verbroken is weer heel te maken, is verbinding/ communicatie en hechting nodig. Dat bereik je niet door op je eigen eiland te blijven zitten, maar door uit te reiken naar de anderen. Wat kunnen jullie samen doen om het verlies te dragen, wat kunnen jullie samen ondernemen om tijdens die verschrikkelijke (eerste) feestdagen de persoon die ontbreekt te herdenken? Hoe kunnen jullie elkaar betrekken bij het proces van heling en omgaan met de ontstane situatie van dat een belangrijk iemand er niet meer is? Kom met (eigen) ideeën, laat je adviseren, spreek je wensen/ gedachten/ gevoel uit. Je zult zien dat jullie daar van uit de aansluiting met elkaar weer vinden.

Voor wie (weer) toe is aan het beleven van de feestdagen zoals we dat als kinderen konden, kan dit artikel in je van inspiratie voorzien.

Extra informatie:
– over zelfonderhoud
– over uiten van emoties
– over omgaan met jaloezie