Aanraken taboe? Ons volwassen knuffeldilemma

Het bespreken van een ‘kwestie’ heeft als doel jou als ouder of jeugdzorgprofessional te voorzien van informatie over lastige situaties en te voorzien van praktische tips, zodat je je meteen gesterkt voelt. Deze kwestie gaat over het taboe “aanraken” en knuffelen.

Knuffel dilemma

We kennen het allemaal; het dilemma van knuffelen. Soms voelt aanraken oncomfortabel. Niet vanuit je eigen intenties, maar vanuit, tsjah wat? En hoe leg je een kind uit dat bepaald knuffelgedrag op een gegeven moment niet meer passend is of als fijn ervaren wordt? Hoe maak je de kinderen weerbaar en zelfverzekerd als het gaat om hun eigen lichamelijke grenzen? Hoe zit dat met jou? Wat leer je kinderen? En hoe kan het dat een onverwachte knuffel of aanraking je van je stuk kan brengen?

In elk geval is het zo dat aanraking (knuffelen) de aanmaak van gelukshormonen en andere stofjes in je lichaam bevordert. Deze stofjes en gelukshormonen zorgen ervoor dat je je gewaardeerd voelt, dat er oprechte aandacht voor je is, dat je gezien wordt en dat er iemand is die liefde voor je voelt/ heeft.

Bestaat negatief aanraken?

Aanraking is vaak negatief in het nieuws, denk aan nare misdrijven als mishandeling en misbruik. Ook de huidige ‘hysterie’ maatschappij die soms overwaait vanuit Amerika doet daar aan mee. Gelukkig zijn er ook steeds meer onderzoekers, psychologen, therapeuten, kindercoaches, maatschappelijk werkers, leraren én ouders die op een positieve en heel integere manier het op een juiste en toelaatbare manier aanraken stimuleren. Denk daarbij aan het schouderklopje ter bemoediging, even een gebaar van troost bij een verdrietig kind door kort de hand op de onderarm te leggen, te ‘high-fiven’ en jongeren die elkaar hugs geven.

Hoe kan het dat we soms zo gevoelig zijn voor (positief) lichamelijk contact en dat het zo belangrijk is binnen en voor de ontwikkeling van kinderen? Dit komt doordat (positieve) fysieke aanraking stress reduceert en het lichaam (en daardoor de geest) kalmeert. Als je even liefdevol vastgehouden wordt door twee liefdevolle armen dan wordt je even gedragen en blijkbaar staat dat gevoel in directe verbinding met de hersenen. Wie heeft vroeger zijn/ haar baby’tje gemasseerd? En wat deed dat met het kindje? Als een kind helemaal overstuur is en je neemt het in je armen en wiegt het wat heen en weer, wat gebeurt er dan? En… wat gebeurt er met jouzelf als je schuifelt/ slijpt met je partner op de dansvloer? Waarschijnlijk voel je je geborgen, gesteund en verwarmd.

Aanraking als bron van positieve energie

Aanraking is ook een belangrijke indicatie voor gelukkige relaties. Knuffelen in de keuken tijdens de afwas, of het uitruimen van de vaatwasser, het even hand in hand zitten, of lekker dicht tegen elkaar aan op bank, zorgt voor vertrouwen en wederzijdse gevoelens van intimiteit.

Dit geldt ook voor de relatie met kinderen: een dikke knuffel bij aankomst, kietelspelletjes, even op schoot zitten. Het is één-op-één aandacht en dus een bekrachtiging van de band met elk kind. Vergeet daarbij niet dat lichaamstaal onze eerste ‘taal’ is; we zien door de manier waarop iemand beweegt, zichzelf houding geeft en anderen fysiek benadert hoe iemand in z’n vel zit…, sterker nog… misschien wel wat voor persoonlijkheid iemand heeft. Dit is niet gek; als we geboren worden dan is het eerste contact huid-op-huid contact, ook dit heeft te maken met het bieden van een veilige omgeving en een stevige basis voor hechting bieden.

Het belang van hechting

Waarom is hechting zo belangrijk en waarom zou je je inzetten voor een gezond en passend ‘knuffelklimaat’ in je taak als ouder of zorgprofessional? Waarom hechting belangrijk is, wordt zo uitgelegd, waarom je je zou inzetten om dat knuffelklimaat te optimaliseren, is vanwege jouw serieuze bijdrage aan de ontwikkeling en opvoeding van de zelfbewuste wereldburgers van morgen. Als ouder of zorgprofessional ligt er een prachtige rol voor jou om het goede en veilige voorbeeld te geven, zodat de kinderen niet alleen zichzelf, maar ook anderen leren respecteren.

Onder hechting wordt verstaan: ‘een duurzame en affectieve relatie tussen een persoon (in dit geval het kind) en een specifiek persoon (de opvoeder)’. Het is een belangrijk proces wat meteen na de geboorte wordt ingezet en wat al heel snel van invloed is op het welzijn van het kind. Al rond het eerste jaar zijn de eerste hechtingsindrukken al gerealiseerd en zal het kind de wereld benaderen met behulp van deze indrukken. Het is als het ware zo dat het kind al zijn/ haar toekomstige relaties zal vormgeven naar aanleiding van die indrukken! Je kunt je vast voorstellen dat een goede en veilige hechting dan ook belangrijk is om te zorgen dat het op relationeel, communicatief en sociaal vlak goed met een kind blijft gaan.  Het is als het ware een voorwaarde tot het verworden van een emotioneel stabiele volwassene. (zie de eerder genoemde zelfbewuste wereldburger)

Risico’s van onvoldoende hechting

Risico’s van een onveilige hechting zijn onder andere: dat een kind minder snel op ontdekking uitgaat en dus minder leert (negatief effect op cognitieve ontwikkeling), problemen met het aanvaarden van gezag en lichamelijke problemen.

Een aantal factoren bij het kind kent een verhoogd risico op een onveilige hechting. Dat zijn onder andere de volgende factoren: adoptiekinderen, pleegkinderen, kinderen met lichamelijke beperkingen, huilbaby’s, kinderen met temperament, ongewenste kinderen, kinderen die prematuur geboren zijn, kinderen die een lange ziekenhuisopname achter de rug hebben, kinderen met wisselende opvoeders, kinderen uit gebroken gezinnen, kinderen waarvan één of beide ouders overleden zijn (vooral als het kind zelf nog heel jong was).

Handvatten voor begeleiding

Ben jij ouder of zorgprofessional van een kind die een risicofactor meedraagt? Dan is het belangrijk dat je voorspelbaar bent, dat je het kind structuur biedt en het kind ook persoonlijk opzoekt (als het aan tafel zit te knutselen of lekker speelt); zorg dat je ook één-op-één interacteert. Houd er rekening mee dat een kind sociaal-emotioneel veelal nog niet zo ver is als zijn/ haar leeftijd doet vermoeden. Wees hartelijk en vriendelijk, maar neutraal (ook met grapjes). Het kan zijn dat het kind (soms of gedurende een periode) emotionele en lichamelijke toenadering afwijst. Forceer dit niet; het kind weet niet beter en die ‘afwijzing’ is zijn/ haar overlevingsstrategie.

Zorg in elk geval voor succeservaringen, complimenteer goed gedrag regelmatig, luister actief, help zelf het kind en laat niet een ander kind helpen, biedt een alternatief voor (indien aanwezig) ongewenst gedrag, reageer rustig en consequent (absoluut níet emotioneel reageren!), bereid het kind voor op overgangen en spannend situaties, probeer de sterke kanten van het kind aan te spreken (creativiteit, keukenvaardigheden, humor) en sluit de dag (of sessie) altijd positief af.

Zeker bij kinderen tot zes jaar is herstel van een onveilige hechting goed mogelijk; jij als ouder of zorgprofessional kunt daar dus een voor het kind heel prettige rol in spelen. Stel je net zoals gewoonlijk alleen dan net een beetje meer responsief, gevoelig en ontvankelijk op.

Mocht je zelf nu niet lekker in je vel zitten, of op een niet langer prettige manier oncomfortabel zijn met aanraking, bezoek dan eens een lichaamsgerichte coachen ontdek hoe jij op jouw manier toch fysieke relaties kunt aangaan. Juist ook met de gastkinderen die je bezoeken. Gepast lichamelijk contact biedt zoals net besproken veiligheid en sterkt een kind in zijn/ haar hechting. Niet alleen bij jou, maar in de gehele wereld. Als je niet goed weet hoe of wat, dan kun je ook contact opnemen met ons; wij helpen je dan verder.

info@xpressiefcoachen.nl / 085 – 3033674

 

Xpressief Coachen

Deze Kwestie werd mede mogelijk gemaakt door:
Wij-Leren.nl – website
Bonding Psychotherapy – website
Kiind – website