Sociale ontwikkeling van een kind

Wat is normaal, wanneer kan een kind echt een handje geven of ‘dankjewel’ zeggen? Elke ontwikkelingsfase kent een ander verloop met de nadruk op andere vaardigheden. Maar, hoe weet je nu of je kind zich sociaal-emotioneel op de juiste manier ontwikkeld? Waar kun je op letten, wat kun je stimuleren en hoe kun je je kind helpen in het vergroten van sociale vaardigheden op zijn/ haar eigen niveau?

Een baby’s eerste lachje is als het ware een stuiptrekking, maar omdat papa en mama er zo enthousiast op reageren elke keer als de baby ‘lacht’, gaat hij dit herhalen, want…. de baby heeft er succes (is aandacht) mee. Zo wordt een heel jong kind al gemotiveerd om bepaald (sociaal wenselijk) gedrag te laten zien.

Ook het brabbelen en het reageren op gezichtsuitdrukkingen van volwassenen hoort bij de sociale ontwikkeling van kinderen tussen de 0 en 10 maanden. En wat te denken van het spelletje ‘kiekeboe’? Of het actief aandacht trekken van volwassenen? Vanaf een maand of tien reageert het echt op zijn/ haar naam en kan het gericht(er) kusjes geven.

Een peuter leert bijvoorbeeld op zijn beurt wachten en emoties aangeven en aanvoelen; als jij als moeder pijn hebt, dat je dan een knuffeltje krijgt aangereikt bijvoorbeeld. Maar ook de bekende ‘peuter nee’ is een onderdeel van de sociale ontwikkeling. Het is als het ware een eerste uiting van de eigen wil. Een peuter leert ook begrijpen wat wel of niet mag en maakt kennis met een nieuwe emotie: ‘schaamte’. De wat oudere peuter noemt zichzelf bij de naam, wil vertellen wat het heeft meegemaakt en maakt een begin met het leren afstemmen op een ander kind(je). Vanaf een jaar of 2,5 a 3 worden peuters heel gevoelig voor complimenten en correctie; ook kan het kind makkelijker meewerken, want het wordt nog gevoeliger voor het woordje “wij” en het begrip daarvan.

Kleuters borduren natuurlijk verder op de eerder opgedane ervaringen en vaardigheden. Een kleuter gaat langzaam begrijpen dat de acties die hij onderneemt gevolgen kunnen hebben. Hier moet de kleuter echt aan wennen, omdat voor de kleuter fantasie en werkelijkheid in elkaar overlopen. De kleuter kan hierin nog geen onderscheid maken. Ook gaat je kleuter voor het eerst naar school en leert het z’n eigen rugzakje pakken, wordt er een begin gemaakt met een vaste dagindeling en zal het kind de aandacht van zijn/ haar juf dienen te verdelen met andere kindjes. Ook doorzetten als iets niet in één keer lukt, om hulp vragen en afspreken met vriendjes begint op deze leeftijd vorm te krijgen. Daarnaast maakt een kleuter een begin met nadenken (strategisch denken) voor het wat onderneemt. Een spannende tijd dus voor je kind!

Het schoolgaande kind maakt zich tussen zijn 6e en 12e een aantal belangrijke vaardigheden eigen. Het inzien dat anderen eigen gedachten en gevoelens hebben, en niet iedereen hetzelfde voelt en denkt als hij/zijzelf is daar eentje van. Je kind gaat ook leren dat er onderscheid bestaat tussen kinderen en dat er zoiets is bestaat als ‘kinderen die populair zijn en kinderen die minder populair zijn’. Ook wordt bijvoorbeeld tijdens de gymlessen duidelijk in welk team je kind wil zitten, door wie hij/ zij uitgekozen wordt en wie hij/ zij zelf uitkiest. Vriendschappen worden dan ook sterker. Je kind wordt zich ook bewust van eigen voorkeuren; wat hij/ zij ergens van vindt, wat hij/ zij waardeert of juist niet. Als het goed is, leert je kind in deze fase ook dat het invloed kan uitoefenen op hoe situaties voor hem uitwerken; ergens voor trainen/ oefenen/ leren wordt veelal beloond met een goed resultaat. Op een gegeven moment (ergens tussen 7e en 8e jaar) zal jou als ouder ook duidelijk worden dat het kind de morele opvatting(en) van thuis heeft begrepen; wellicht word je ineens zelf gecorrigeerd en geconfronteerd naar de geldende regels?

Hoe kun je je kind en de sociale ontwikkeling op een positieve en fijne manier stimuleren? Neem eens deze tips door. Zo kun je nog bewuster je kind stimuleren, motiveren en te optimaal ondersteunen bij zijn/ haar ontwikkeling:
Baby
– een mobile in de box/ het bedje (voor het leren herkennen van diverse voorwerpen)
– leren luisteren door te rammelen met een rammelaar, met een lepel op een kopje, erwtjes in een wc-rol enz
– zodra je kindje begint met grijpen, kun je hem iets geven voor in z’n handen
– na een maand of 8 kun je je kindje leren proeven en kauwen
– zodra het kan rollen, kun je dat stimuleren door te spelen
– zodra het kan kruipen/ begin maakt met lopen, kun je experimenteren met korte verstopspelletjes
– je kunt ook een “berg” maken van kussens waar het overheen kan kruipen enz

Peuter
– geef het de ruimte om te spelen, te ravotten. Hoe meer energie je kindje kwijt kan in spel des te beter. Spel staat gelijk aan leren en ontwikkeling!
– neem je peuter mee in je eigen dagelijkse bezigheden; geef het sokken als je de was doet, geef het een dekseltje (van Tupperware bv) als je staat te koken, of geef’m een takje als je in de tuin bezig bent. Zo maakt je peuter kennis met diverse materialen, structuren, geuren enz.
– ook stoeien (fysieke bewustwording) is een geweldige stimulator voor je peuter
– zingen, kletsen, rijmpjes en andere taal/ woordspelletjes zijn fantastisch voor je peuter; het luistert naar je, het stimuleert de taalontwikkeling waardoor het zich (later) ook beter kan uiten
– wees niet bang voor een vieze peuter! Kliederen met zand, verf, klei, water is heerlijk en zorgt naast ontspannende sensomotorische ervaringen ook voor stimulatie van tastzin

Kleuter
– complimentjes geven (een high five is ook een compliment)
– ruimte geven om zelf dingen te ontdekken (voordoen is niet altijd ruimte gevend….)
– geef je kleuter keuzemogelijkheden (wil je sap of water/ limonade, wil je puzzelen of kleuren), hiermee stimuleer je de eigen identiteit (autoriteitsgevoel)
– loopfietsjes, bellenblazen, lekker badderen (of zelfs zwemmen) zijn fysieke activiteiten. Maar wist je dat fysieke activiteiten veel meer stimuleren dan enkel de lichamelijke ontwikkeling? Ook cognitief en sociaal emotioneel ontwikkelen fysiek actieve kinderen zich het best (en veelal sneller).
– in navolging op het hier voorgenoemde punt: laat je kleuter veel BUITEN spelen. Op de dijk/ verdedigingswal, in het bos, op het strand, op een veld enz. Lekker BUITEN zijn is ontzettend stimulerend voor je kleuter.
– neem deel aan de rollenspellen van je kind. Wees een ridder, prinses of draak. Of misschien mag je wel wat bestellen in het restaurant van je kleuter 🙂

Schoolkind
– kijk ontzettend goed naar je kind; laat hem alles wat hij zelf kan ook zelf doen. Een keer vertroetelen is natuurlijk fijn, maar wees daarin wat streng voor jezelf! Je kind kan zoveel meer dan je denkt… (betrek ‘m bijvoorbeeld ook bij de verantwoordelijkheden van thuis en geef je kind(eren) klusjes/ taakjes)
– in navolging op eerder genoemd punt; schat goed in wat je kind zelf kan. Dit, omdat als je het kind iets laat ondernemen waar hij/ zij nog niet aan toe is, het veelal mislukt. Dit is direct van invloed op het zelfvertrouwen. Een kind heeft succeservaringen nodig!
– laat je kind gerechtjes kiezen en deze zelf klaarmaken
– interesseer het kind en motiveer het kind om zijn/ haar interesses te ontdekken (bezoek musea, film/ docu’s, tentoonstellingen, tuinen, websites of duik eens ouderwets de bieb in)
– leer je kind praten over wat hem/ haar bezighoudt. Vraag niet naar hoe het op school was, maar vraag waar het om gelachen heeft, of waar het van baalde. Wat was het fijnst van vandaag en wat zou je anders doen? Heb je iemand een complimentje gegeven of er soms eentje ontvangen?

Veel plezier in het ontdekken en ontwikkelen van je sociale kind. Geniet van de fase waar het in zit en stimuleer het op zijn/ haar eigen niveau met de middelen die bij jou en jouw gezin passen.

Heb je behoefte aan meer informatie, een (vrijblijvend & kosteloos) gesprek of wil je meer weten over Xpressief Coachen? Mail dan naar info@xpressiefcoachen.nl of bel/ bericht ons via 085 – 303 3674.

 

 

 

Bronvermelding: website 1, Anababa.nl, CJG Haarlem, Sociaal Blogspot,

Afbeelding: CJG Maassluis