Boosheid EHBO – omgaan met woede

Als een kind boos wordt, hoe klein ook, kan het zichzelf nogal bezeren. Zichzelf maar met een zich naar achter werpend hoofd, knijpgrage handjes of scherpe tanden, ook broertjes/ zusjes en zijn/ haar ouders. Over het algemeen richt een kind z’n woede op de persoon die in de nabijheid is van het kind. Dit zegt dus niets over de band die het kind heeft met diegene, enkel dat hij/ zij op dat moment het snelst bereikbaar (..) was. Eigenlijk hebben kinderen, nadat ze zijn gekalmeerd en gerustgesteld, altijd spijt van hun pijnlijke actie en boosheid.

Maar wat kun jij als verzorger of ouder nou doen? Als eerste is het handig om te doorzien dat deze boosheid, uiting van onmacht, communicatie is. Het kind heeft alleen nog geen woorden of weet niet hoe zich te uiten en heeft letterlijk een andere methode nodig dan woorden om zich te uiten; de frustratie die het voelt moet toch worden geuit. En dus komt die frustratie er volledig ongecontroleerd uit.

Boosheid door frustratie

Die frustratie komt veelal voort uit dat iets niet lukt; het probleemoplossend vermogen van het kind is nog (net) niet zover ontwikkeld. Het kind ervaart en wéét dus dat iets kan, maar het lukt hem/ haar (nog) niet. Dat is waar frustratie begint. Let op: dat is een ander soort frustratie dan de frustratie die kan ontstaan bij het ‘niet de zin krijgen’. Een kind dat gefrustreerd is omdat iets niet lukt, denkt veelal niet na over de reactie en naarmate frustratie zich opbouwt, kan het al helemaal niet meer zinspelen op ‘zijn/ haar zin krijgen’; de ‘meltdown’ is volledig een gevolg van opgebouwde (fysieke) spanning die er ongecontroleerd uit komt. Dit dus in tegenstelling tot kinderen die hun gedrag manipulatief in zetten en net zolang dreinen, jammeren en krijsen tot de ouder/ verzorger toegeeft.

Maar hier het goede nieuws; jij als ouder en/ of verzorger kunt het kind leren om anders te reageren in situaties waarin frustratie de boventoon gaat voeren. Prettig voor het kind zelf omdat het dan niet ‘in bezit’ genomen wordt door frustratie en het zichzelf dan niet hoeft te laten gaan en prettig voor de omgeving.

Een paar handige tips:

  • blijf kalm. Ga zelf dus niet snauwen of je stem verheffen, dan bereik je het kind minder goed en minder snel. Sterker nog; je zorgt ervoor dat het kind gevoed wordt in de energie waarin het zich al bevindt en er bestaat een grote kans dat het kind nog bozer, agressiever wordt. Door ‘kalm blijven’ voor te doen zul je letterlijk meer indruk maken en kun je het kind leren datzelfde te doen (emoties heb je, die ben je niet).
  • geef niet toe. Als je toegeeft dan moedig je het kind aan hetzelfde gedrag te blijven vertonen, want… het gedrag wordt tenslotte beloond. Dus, houd ook je ‘poot stijf’ als het kind iets eist voordat het stopt met het gedrag.
  • geef complimentjes voor gewenst gedrag. Als het kind weer gekalmeerd is, kun je aangeven dat dat heel knap is. Complimenteer ook elke poging van het kind om uit te leggen wat er gebeurde/ gebeurd is.
  • stimuleer het oplossingsvermogen en de oplossingsgerichtheid van het kind. Voor dat het kind gefrustreerd wordt, is er veel tijd om te vragen hoe het gaat en even te ‘checken’ of alles nog in balans is. Dat is het moment waarop je een kind gerust kunt stellen en kunt helpen verder te kijken dan zijn/ haar neusje lang is.
  • structureer de ‘triggers’. Er zijn onderzoeken waaruit blijkt dat kinderen die met regelmaat ‘lijden aan’ een meltdown dit doen op terugkerende momenten; eten, slapengaan, huiswerk maken enz. Zorg ervoor dat de overgangsmomenten worden aangekondigd (je hebt nog 10 minuten voordat…), verklein alles tot “je-hebt-maar-één-taak” (eerst je schoenen aan, dan…) en help je kind vooraf te communiceren (vraag even aan papa of…)

Extra informatie over boosheid

Rule number one is eigenlijk meltdowns door frustratie te negeren, mits de omgeving veilig is en er geen gebruik wordt gemaakt van fysieke uitingen (schoppen, slaan, stompen, bijten enz). Mocht de omgeving nu niet veilig zijn of mocht er sprake zijn van fysieke interactie, zet het kind dan even apart in een ruimte waar het kan bijkomen. Zorg dat er geen speciaal speelgoed of tablets of tv aanstaat in die ruimte.  Spreek af dat je na een minuut komt checken of het kind kalm(er) geworden is en dat het kind zodra het gekalmeerd is weer lekker kan spelen.

Mocht het kind nu te oud (en/ of te sterk) zijn om het apart te zetten, laat het dan alleen en verlaat dan zelf de ruimte (al dan niet met andere kinderen). Zodat het kind ook even alleen kan zijn en niet hoeft om te gaan met de aandacht die het krijgt. Geef ook het oudere kind eerst even de ruimte om zichzelf weer te vinden!

Invloed op gezinsleven

Als je het idee hebt dat het kind wel heel vaak last heeft van een meltdown, of jij als ouder/ verzorger ervaart dat het kind met regelmaat het gezinsleven verstoort of je merkt bij jezelf een steeds groter wordende angst voor deze meltdowns. Laat je dan eens assisteren; er bestaan technieken waardoor je de band met je kind weer terugkrijgt en het kind zijn/ haar plekje binnen het gezin weer positief inneemt. Informeer bij interesse eens bij Lilian (Haarlem) of Kim (Flevoland): lilian@xpressiefcoachen.nl of kim@xpressiefcoachen.nl

Meer lezen

Meer informatie over boosheid en uiten van emoties door kinderen?

Je kunt hier meer lezen over hoe een kind te leren omgaan met emoties.
Je kunt hier meer lezen over waarom een kind emoties moet uiten en niet moet opkroppen.