ADHD en (groeps)begeleiding – Tips & Tricks

Tips & tricks biedt allerlei informatie over gedrag van kinderen in allerlei en diverse situaties. Per keer wordt er een topic uitgewerkt en kan jij als bewuste  en professionele (opvang)zorgverlener meteen aan de slag met praktische tips en handige tools om jouw groepsbegeleiding optimaal te runnen en voor alle kinderen een prettige ‘tweede thuis’ basis te kunnen zijn.  In deze Tips & Tricks staat ADHD en enkel het bieden van structuur centraal. Hoe kun je een kind met (vermoedelijk) ADHD of gewoon heel druk gedrag positief tegemoet komen, hoe bescherm je je eigen grenzen en welke afspraken kun (of moet) je maken met ouders?

ADHD & begeleiding

Een kind met ADHD  juist opvangen en/of begeleiden heeft natuurlijk meer voeten in de aarde dan alleen het bieden van structuur. Maar, het realiseren van duidelijke structuren is wel een heel belangrijke voorwaarde voor het in goede banen leiden van een prettig opvangklimaat voor kinderen met ADHD. In volgende Tips & Tricks zal ADHD vaker aan de orde komen.

Let op: Tips & Tricks beschrijft de ideale situatie. Dat betekent dat niet elke verandering meteen zichtbaar is en werkbaar wordt. Het vergt vaak tijd voor een kind om zijn/ haar gedrag te reguleren en om de veranderingen die je doorvoert in interactie met het kind een plekje te geven. Het ene kind krijgt dat sneller voor elkaar dan het andere kind. Raak dus niet gefrustreerd als je niet meteen resultaten boekt. Probeer het gewoon steeds opnieuw; ‘de aanhouder wint’. Zeker als het gaat om veranderingen die het kind vanuit een bewuste houding als (opvang)zorgverlener met een liefdevolle en/ of positieve intentie worden aangeboden.

Veel plezier en succes met het herkennen van situaties en het opnieuw leren anticiperen. Ontzettend leuk als je laat weten wat je ervaring is. We kijken er naar uit!

Druk cliëntje

Het zal je gebeuren… je neemt een cliëntje aan en wat blijkt na een half uur… Jawel.. het is een heel druk kind! De ouders hebben niets gemeld over hun kind in combinatie met ADHD, maar… jouw gevoel zegt dat dit kind zich anders gedraagt dan ‘gewoon heel druk’. Wat kun je daar nou mee, wat moet je doen en hoe zorg je ervoor dat de andere kinderen ook nog ruimte om te spelen hebben?

Wat deze situatie complex maakt, is dat de ouders niets gemeld hebben over ADHD. Voor het gemak stellen we vanaf nu, dat de ouders dit wel gedaan hebben, en dat dat oké is, omdat je na het lezen van dit stuk weet wat je kunt doen zodat een kind met ADHD ook op zijn/ haar plek is bij jou, of dat kinderen met ADHD jouw doelgroep niet zijn.

Wat is ADHD?

Wat is ADHD, volgens Steunpunt ADHD is ADHD: De afkorting ADHD staat voor Attention Deficit/Hyperactivity Disorder. In het Nederlands: aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit. Kinderen met ADHD hebben vaker en sterker dan de meeste andere kinderen problemen met:

Aandacht en concentratie (A&C):
zij vinden het moeilijk om hun aandacht blijvend op een taak te richten en zich niet door allerlei prikkels uit de omgeving te laten afleiden.

Hyperactiviteit (H):
ze zijn, vooral op jongere leeftijd, voortdurend in beweging. Ze zijn vaak snel opgewonden en gefrustreerd. Vaak voelen zij een grote onrust van binnen. Stil zitten en rustig zijn kost ongewoon veel energie.

Impulsiviteit (I):
zij doen voordat ze denken. Ze houden zich niet (ook niet onbewust) bezig met de gevolgen van hun gedrag; de ‘remfunctie’ ontbreekt.

Regelfuncties (RF):
ze vinden het moeilijk te plannen, en om hun emoties, motivatie en alertheid te reguleren en eerdere ervaringen te laten meespelen bij beslissingen en verwachtingen over de toekomst. Ze reageren daardoor ook anders op beloning en straf.

Begeleiden van kinderen

Hoe kun je een kind helpen zich thuis te voelen?  Dat kan door middel van een aantal simpele zaken te verduidelijken en op een bepaalde manier langer bij activiteiten stil te staan. Bij een kind met ADHD geldt vooral: een goede voorbereiding is het halve werk.

Bij binnenkomst: zorg er bij binnenkomst van het kind voor dat je de tijd neemt om contact te maken, hem/ haar helpt bij het binnenkomstritueel (jas ophangen, schoenen uit doen, tas op een bepaalde plek enz). Structureer dan ook meteen voor: ‘Wat fijn dat je er bent, je mag nu even zelf spelen, als alle kinderen er zijn (tel de al aanwezige kinderen) gaan we wat limonade drinken.’ (pas dit aan aan je eigen binnenkomstritueel) Tijdens het limonade drinken neem je met het kind, de kinderen de middag (of sessie) door.

Dit alles heeft te maken met het begeleiden van: A&C, RF

Bij wisseling van activiteit: wisseling van activiteiten is voor een kind met ADHD bovengemiddeld lastig. Dit betekent dat het jouw hulp nodig heeft om om te gaan met de aanstaande verandering.  Neem het kind mee naar het pictobord of structureer mondeling voor door maximaal drie opeenvolgende activiteiten te noemen. Laat het kind je speels herhalen; ‘en wat gaan we doen als iedereen z’n schoenen aanheeft?’

Dit alles heeft te maken met begeleiden van: A&C, I en RF

Bij nuttigen van eten/ drinken aan tafel: zorg dat de afspraken voor aan tafel zitten tijdens eten en drinken heel duidelijk zijn en streef ook na dit steeds te handhaven. Dus niet de ene keer aan de hoge tafel, andere keer aan de salon tafel enz. Of de ene keer is met handen eten oké, andere keer totaal niet.

Dit alles heeft te maken met begeleiden van: I en RF

Bij knutselen: zorg ook hier dat de afspraken duidelijk zijn > hoe ga je om met materialen? Neem het kind met ADHD bij de hand; een positieve ervaring met een werkje waarop gefocust dient te worden is belangrijk!

Dit alles heeft te maken met begeleiden van: A&C, I en RF

Ontspanning: ontspanning is een lastige voor kinderen met ADHD, want ze hebben er veel behoefte aan, ze zijn er alleen vaak niet zo goed in. Vrijspel is dus heel lastig! Voor hen is het makkelijker als je ze een keuze geeft en aangeeft hoelang dit moment duurt. Help het kind herinneren hoelang het nog duurt, een wekkertje zetten 5 minuten voor het einde kan ook helpen. Let op: ontspanning kan voor deze kinderen ook bewegen inhouden. Houd ze hierin niet tegen, maar faciliteer ruimte om deze behoefte te kunnen uiten. Wie weet lukt het zelfs om er een spelletje van te maken?

Dit alles heeft te maken met begeleiden van: H en RF

Bij straf & beloning; straf en beloning is ook voor de meeste kinderen met ADHD een lastig iets. Deze kinderen zijn geneigd te vinden/ ervaren dat zij vaker straf krijgen en minder worden beloond dan andere kinderen. Dit is natuurlijk niet leuk. Door kinderen met ADHD steeds te betrekken bij wat er gebeurt en letterlijk stil te laten staan bij acties/ handelingen (zowel positief als negatief) gaan ze inzien dat zowel zij, als anderen, zowel fijne dingen doen als minder fijne dingen. Dit kan ook helpen bij het ontdekken van de eigen grenzen en de grenzen van een ander. Corrigeer een kind met ADHD dan ook niet willekeurig of “tussen-neus-en-lippen-door”, maar neem er de tijd voor. Dan beklijft het.

Dit alles heeft te maken met begeleiden van: A&C, I en RF

Handigheidjes

– een bord met daarop enkele picto’s van het programma van de middag, zie bijlage
– betrek het kind met ADHD bij het programma; laat hem/ haar picto’s opplakken of juist verwijderen als de activiteit voorbij is
– maak een soort positiviteitsregel (of verzin je eigen woord). Dan kun je steeds als op het moment dat situaties dreigen te escaleren al heel voortijdig wijzen op de positiviteitsregel(s). Dit kan bijvoorbeeld zijn: ‘*Naam (opvang)zorgverlener* vindt het fijn dat ik er ben. Ik kan met andere kinderen spelen, delen en samenwerken. Ruziemaken hoort daar niet bij.’

Bewust handelen

Hoe weet je nou of je geschikt bent als (opvang)zorgverlener voor kinderen met ADHD? Eigenlijk is dit een ‘heel simpele’ vraag. Kun je de vraag “Voel je je comfortabel om kinderen met ADHD op te vangen?” met ‘ja’ beantwoorden dan ben je al op de helft. Ook als je in het bezit bent van veel geduld, inzicht, je kunt verplaatsen in het kind, overzicht behoudt gedurende de dag, niet bang bent om op tijd in te grijpen en je bent ook vrolijk en houdt van humor, dan ben jij dé (opvang)zorgverlener om kinderen met ADHD op te vangen.

Je kunt jezelf trainen in de volgende onderdelen:
– Zoveel mogelijk (eigenlijk alles) structureren. Dat garandeert veiligheid voor een kind met ADHD. Let op: spontaniteit is daarbij iets anders dan ‘zaken aan het toeval overlaten’.
– Vooruit kijken > anticiperen: wat zijn lastige situaties, waar kun je een kind/ andere kinderen alvast op voorbereiden?
– Blijf zelf kalm! Een kind (alle kinderen) gaan mee op jouw energie. Als je zelf kalm blijft, zal een kind daar uiteindelijk op reageren.
– Houd de ruimte opgeruimd, gebruik vaste plekken voor spullen, kijk of je visuele middelen kunt inzetten om opruimen voor kinderen makkelijker/ overzichtelijker te maken.
– De tijd nemen, leren stilstaan om een kind (vooral die met ADHD) de kans te geven te ‘landen’.

Meer weten? Contact ons via info@xpressiefcoachen.nl of 085 – 3033674

 

Xpressief Coachen

 

Deze uitgave werd mede mogelijk gemaakt door:
Steunpuntadhd